Cảnh báo hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng

Sự phát triển của Internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) tạo điều kiện thuận lợi để mọi người sáng tạo, chia sẻ và tiếp cận các sản phẩm thông tin, văn hóa. Tuy nhiên, việc sao chép, đăng tải, sử dụng hoặc kinh doanh các nội dung số một cách tùy tiện cũng tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Đáng lưu ý, không ít người cho rằng một nội dung đã được đăng công khai trên Internet thì có thể tự do tải về, chỉnh sửa, đăng lại hoặc sử dụng cho mục đích kinh doanh. Đây là cách hiểu chưa đầy đủ về quyền tác giả và có thể dẫn đến vi phạm pháp luật.
Những hành vi thường gặp trên không gian mạng
Trong thực tế, một số hành vi có nguy cơ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan thường gặp như:
- Lấy bài viết, tác phẩm văn học, hình ảnh, video của người khác đăng tải lại trên website, fanpage hoặc kênh cá nhân của mình mà không xin phép, không trích dẫn nguồn hoặc cố tình thay đổi tên tác giả.
- Sao chép toàn bộ hoặc một phần bài viết, hình ảnh, thiết kế, video, chương trình máy tính của người khác để đăng tải, quảng bá hoặc sử dụng cho hoạt động kinh doanh mà không được phép.
- Cắt ghép, chỉnh sửa, thay đổi nội dung tác phẩm; xóa tên tác giả, logo, thông tin quản lý quyền rồi đăng tải lại như sản phẩm của mình. 
- Livestream, phát lại phim, chương trình, sự kiện hoặc các nội dung có bản quyền trên mạng xã hội khi chưa được chủ thể quyền cho phép.
- Sử dụng nhạc, hình ảnh, video, phần mềm hoặc các nội dung được bảo hộ bản quyền để quảng cáo, bán hàng, xây dựng nội dung thương mại mà không kiểm tra quyền sử dụng.
- Chia sẻ đường dẫn, bản sao hoặc tổ chức các nhóm, kênh cung cấp nội dung vi phạm bản quyền với mục đích thu lợi.
Đặc biệt, hành vi “đăng lại cho vui”, “chỉ chia sẻ lại”, “không thu tiền” không đồng nghĩa với việc đương nhiên được phép sử dụng tác phẩm. Việc một nội dung được đăng công khai trên Internet không làm mất quyền của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền đối với nội dung đó.
Vi phạm có thể bị xử phạt như thế nào?
Pháp luật về sở hữu trí tuệ quy định chủ thể quyền có quyền đối với việc sao chép, phân phối, truyền đạt tác phẩm đến công chúng và các quyền khác theo quy định. Luật Sở hữu trí tuệ số 131/2025/QH15 xác định nhiều hành vi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình mà không được phép của chủ thể quyền là hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Hiện nay, việc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan được thực hiện theo Nghị định số 341/2025/NĐ-CP ngày 26/12/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Nghị định quy định nhiều mức phạt đối với các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và các biện pháp khắc phục hậu quả.
Chẳng hạn, đối với hành vi sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, tùy tính chất, mức độ, số lợi bất hợp pháp, thiệt hại hoặc giá trị hàng hóa vi phạm; tổ chức có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng theo các trường hợp tương ứng. Người vi phạm còn có thể bị buộc gỡ bỏ, xóa bản sao vi phạm trên môi trường mạng và trả lại số lợi bất hợp pháp thu được nếu có. Đối với một số hành vi xâm phạm quyền liên quan, như sao chép trái phép bản ghi âm, ghi hình, Nghị định 341/2025/NĐ-CP cũng quy định mức phạt có thể lên tới 50 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với tổ chức, tùy trường hợp; đồng thời áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
 
Ngoài ra, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định mức xử phạt với một số hành vi xâm phạm quyền tác giả trên không gian mạng. Nghị định quy định phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng với các hành vi “Đăng tải, chia sẻ tác phẩm điện ảnh, chương trình truyền hình, video, âm nhạc hoặc nội dung số khác khi chưa đáp ứng quy định về quyền tác giả, quyền liên quan”; “Phát trực tiếp hoặc chia sẻ nội dung các sự kiện thể thao, biểu diễn nghệ thuật, tác phẩm điện ảnh từ nguồn chưa được phép phổ biến theo quy định”; “Sao chép, cung cấp hoặc phân phối phần mềm, ứng dụng di động không bảo đảm điều kiện sử dụng theo quy định về quyền sở hữu trí tuệ”; “Sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo sản phẩm số có nội dung tương tự hoặc khai thác tác phẩm gốc mà chưa bảo đảm yêu cầu về quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật”. Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng với hành vi “Cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin, phần cứng, phần mềm, tên miền, ứng dụng hoặc nền tảng số có nội dung không bảo đảm quy định về quyền tác giả, quyền liên quan và sở hữu công nghiệp nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự”.
Ngoài trách nhiệm hành chính, trường hợp hành vi có tính chất nghiêm trọng, đáp ứng các điều kiện luật định, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Theo Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH năm 2025, cá nhân thực hiện hành vi cố ý sao chép hoặc phân phối trái phép bản sao tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình khi đạt các điều kiện luật định có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm; trường hợp phạm tội thuộc khung tăng nặng có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Chủ động sử dụng nội dung số đúng pháp luật
Để xây dựng một không gian mạng văn minh, tuân thủ pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; Công an xã Quỳnh Phụ khuyến cáo mỗi người sử dụng Internet cần:
Một là, kiểm tra nguồn gốc và quyền sử dụng trước khi tải, sao chép, đăng tải hoặc sử dụng hình ảnh, video, âm nhạc, bài viết, phần mềm và các nội dung khác trên Internet.
Hai là, cần nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền. Khi muốn sử dụng tác phẩm của người khác cho mục đích thương mại, quảng cáo, kinh doanh hoặc khai thác trên diện rộng, cần được chủ sở hữu quyền cho phép và tuân thủ các điều kiện sử dụng đã thỏa thuận.
Ba là, không tự ý xóa tên tác giả, logo, dấu bản quyền hoặc thông tin quản lý quyền; không cắt ghép, chỉnh sửa tác phẩm theo cách xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền.
Bốn là, không tiếp tay cho nội dung vi phạm bản quyền bằng việc sao chép, đăng lại, phát tán hoặc vận hành các kênh, nhóm chuyên cung cấp nội dung trái phép.
Năm là, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh khi xây dựng website, fanpage, video quảng cáo, tài liệu giới thiệu sản phẩm… cần chủ động kiểm tra quyền sử dụng đối với từng loại nội dung trước khi công khai trên không gian mạng.
Sáu là, khi phát hiện nội dung có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, người sử dụng có thể thông báo cho nền tảng cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan có thẩm quyền để được tiếp nhận, xử lý theo quy định.
Bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan không chỉ là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sáng tạo mà còn góp phần xây dựng môi trường số tôn trọng bản quyền, khuyến khích sáng tạo và sử dụng Internet có trách nhiệm. Mỗi lượt chia sẻ, mỗi nội dung đăng tải đều cần được cân nhắc về nguồn gốc và quyền sử dụng. Sử dụng nội dung đúng quyền, đúng mục đích, đúng quy định pháp luật chính là cách mỗi người góp phần xây dựng không gian mạng văn minh, an toàn và lành mạnh.